- úåùôðä éãééö øìî ïãå äéôåö ìù íøôñ êåúî çå÷ì äæ ÷øô
"ùôåç" øúà .1998 áéáà-ìú ,ïúéá-äøåîæ úàöåä , "äáåùú"ì äáåùú
.øúàá íéòè÷ä íåñøôì åúîëñä ìò ì"åîì äãåî

ìùîë - ìùîä

àåä ,úåãøçúäì ãîòåîä ùôð ìò òéôùäì åàåáá éãøçä óéèîä ìò íéáéáçä íéòöîàä ãçà
ïàëå .úîééåñî äéâåñá êéðæàá ïåãì åàåáá øîàé "?äîåã øáãä äîì ìùî" .íéìùîá ùåîéùä
øáòî äáøä äòéøéä úà áéçøéå èøôé ,ìåãâ ÷éãöì äø÷ù äùòî åà òåãé ãéñç ìò ìùî òéîùé
éùå÷ ìùá úàæ äùòé íéîòô .ìùîðì ìùîä ïéá øù÷ ïãáåà éãë ãò ,åîöò ïééðòì
øáòä ïî úåîìåòá óåçéø àåä åîìåò ìëù ïååéë ,íéîòô .úèùôåî äáéùçá åìù éååéè÷ééáåà
úà çéñäìå òîåùä úà ìáìáì éãë íâ êà ,åéøåáéâ úöøòäå úéîöò úåìèáúä áâà ,÷åçøä
.÷øôä ìò úãîåòä äéâåñä ïî åúòã

íéãìé éðôá íàéáäì íéáøî .ìëùä øñåî ìéâøá íîéò ùéå ,úåôé úåéâåñ íä äãâàå ìùî
ñåôãä úàöîä éðôì .íúèéì÷ ìò ì÷äì éãë ,íéèùôåî úåðåéòø úùçîäì ,íééè÷ãéã íéîòèî
ìò íäéúåëìùä ìùá ø÷éòá ,êðçî íøåâ åùîéù íä - áåúëå àåø÷ åòãé úåéøáä áåøù éðôìå
íä ,äôèä ìù úåáéñðá íìåàå .íéðåîäì úéðçåø äøùòäì áæëà àì øå÷î åéäå ,åðééç
íðéà åììä .ïåãðä éìàåè÷àä ìùîðì ïéèåìçì íééèðååìøë íéòîåùäî íéáø éðéòá íéñôúð
úåôå÷úä ïéá åà åìùîðì íééåñî ìùî ïéá øù÷ ïéà úçà àì éë ,äãáåòì íúòã úà íéðúåð
.úéååùëò úåàéöîì øáãá íéòâåðä íéùéàä åà

ïåéøåâ-ïá ãåã ìù íúçéùá úéúëìîî à÷ðôùåâ ìá÷ øùà ,íéãøçä íéøðåéñéîä ìò áéáç ìùî
÷øôä ìò åãîòùë ,äðéãîä íå÷ íò .ä÷éøä äìâòäå äàìîä äìâòä ìùî àåä ,ùéà-ïåæçäå
éúëìää ÷åçä ïéáì éçøæàä ÷åçä ïéá äøéçáä úìàùå ,íìåò ìù åîåøá äðé÷úå ä÷é÷ç éàùåð
.äæ àùåðá åîò ïåãì ùéà-ïåæçä ìöà ïåéøåâ-ïá ãåã êìä ,ä÷çã

ìò ìùî ,éðçåøä åîìåòá ìáå÷îë ,ùéà-ïåæçä åì ìéùîä úéðééðò ïåéøåâ-ïáì áéùäì íå÷îá
åòéâäå åæ úàø÷ì åæ êøãá åòñð úåìâò éúù :(úøçà äñøéâ éôì ,íéìîâ éðù) úåìâò éúù
äúéä äéðùä .äôééòì äñåîò äúéä úåìâòä úçà .åéìò øåáòì äìëé ïäî úçà ÷ù ,øö øùâì
?äéðùì êøãä úà äðôú úåìâòä éúùî åæéà :ïåéøåâ-ïá úà ùéà-ïåæçä ìàù .ä÷éø

úìâòù ,êëá ùéà ïåæçä éøáã úà ùøôî ,ï"ùú ïñéðá 'çî ,"ïîàð ãúé" éãøçä ïåúéòä
ìù íúìâòì ãåâéðá ,"úååöîå äøåú" ìù íéðù éôìà ïá àùî äðåòè úéúãä úåãäéä
."ìëî úøòåðîå ä÷éø" àéäù ,íéðåìéçä

÷éìàéá ïîçð íééç (1873-1934) ,äùãçä úòá íééøáòä íéøøåùîä ìåãâ úéîåàìä äééçúä øøåùî

àéä äàìîä äìâòäù ,òåîùì ùéà-ïåæçä ù÷éáù äîì íéëñä ,åì ïîèðù çôá ìôð ïåéøåâ-ïá
åúìâò ãåòá ,úéãåäéä äëìää ìùå úãä ìù éðçåøä øùåòä úà úìîñîä ,ùéà-ïåæçä ìù åúìâò
æà ìéëùä àì ïåéøåâ ïá .àéä ä÷éø ,éðåéöä - éùôåçä éãåäéä íòä úìâò ,ìåëéáë ,åìù
ìò :úéðåéöä äìâòä ìù äøùåò àåìî ìò úéãåäéä äéñ÷åãåúøåàä âéöð éðôá òéáöäì
úòåðú ,úåéðåéöä øòåðä úåòåðú ìù íééðåéååù íéëøòì êåðéçä ,úéöåìçä úåáùééúää
,òãîä ,úåáøúä éîåçúá úùãçúîä äøéöéä ,úéøáòä úåøôñäå äôùä úééçú ,äééðáäå äãåáòä
íééôìà éøçà åúãìåîå åöøàá åééç ùãçîä íò ìù äééùòúäå úåàì÷çä ,äéâåìåðëèä ,úåðîàä
úåëæì úéè÷è äðååë êåúî íà ïéáå .åéúåáàî ùøéù íéøôñä ïåøà ìò óñåðá ,úàæ .äðù
ãé÷ôä ,òâø ìù äùìåç êåúî íà ïéá ,äðéãîä úî÷äá úéãøçä úåãäéä ìù äúëéîúá
úáùä úøéîù ,úåøùë éàùåðá ,úåùéà éðéãá äèéìùä úà éãøçä ãñîéîä éãéá ïåéøåâ-ïá
.ãáìá éñ÷åãåúøåàä çñåðä éô ìò ìàøùé éãòåîå

ìùîä ìò éðåìéçä éðåéöä âéäðîä ìù äéåâùä åúáåâú úåàöåú úàå íééç åðçðà åæ úëøòîá
äèìçä úìá÷ úòá äæ "ìùî"ì åùøãð ø÷éòá .äæä íåéä íöò ãò "íéìëåà" åðà ùéà-ïåæçä ìù
íøåøçù ÷øôä ìò ãîò ìùîä ìùîåä øùàë .ì"äöá äáåç úåøéùî úåáéùé éãéîìú øåøçù ìò
úåøéùî íéøåèôä äáéùé éøåçá -27,500î äìòîì ùé 1997 úðùá .ãáìá äáéùé éøåçá 400 ìù
ìùî çëåð ,ìåâã éîåàì âéäðî ìù úòãä úùìåç ììâá - äæ ìë .äéåèð íãé ãåòå ,éàáö
.éñ÷åãåúøåà áø ìù éèðáìø éúìá

ìù êåáñäå ïéãòä íåçúá .ìùîðä ïéáì åðéá øù÷ ïéàù ìùî ìù åúòôùä úåéäì äìåëé åæë
úà çéñäì ,úåòèäì úðî ìò àìà ìùîä àá àì ,úåãøçúäì éúôèää õîàîáå äðéãî-úã éñçé
éìøåè÷ìà ,éú÷åç ,éùòî çååø åðîî å÷éôäù ,úåèìçää éìá÷î ìò òéôùäì êëáå úòãä
áì úà úåèäì íéìåìò ,åìù ìëùää øñåîå åúåðéðù ,ìùîä ìù éúåøôñä åéôåé .éèéìåôå
íåù åðîî ÷éñäì ïéàùå ïåãðáù ìùîðä ïéáì åðéá øù÷ ïéàù äèåùôä äãáåòä ïî ïéæàîä
.úåéùòî úåð÷ñî

áééç òåãî :ïäî úçà .áéùä àìå ,ùéà-ïåæçì áéùäì ïåéøåâ-ïá äéä ìåëé úåáø úåáåùú
úéãåäéä äøáçä úìâò ,åðúìâò à÷ååã àéä ä÷éøä äìâòäù ùåøéôä úà ùàøî ìá÷ì íãà
úòã-øá ìë éøä ?íéñ÷åãåúøåàä íéãåäéä ìù íúìâò àéä äàìîä äìâòäù ãåòá ,úéùôåçä
çåúôä éùôåçä éãåäéä íòä ìù åæ àéä äàìîä äìâòäù ,à÷ååã äëåôää äð÷ñîì òéâäì ìåëé
ïëìå .ãçàë íéðäîå íéøôî çåø ééçá äøéùòä ,úéãåäéä úåáøúáå úéììëä úåáøúá íåçú ìëì
.úéùôåçä úåãäéä ìù äñåîòä úåáøúä úìâòì êøã úåðôì äëéøöù àéä úéñ÷åãåúøåàä äìâòä

äëåøë úçàä ìù äúåàìî òåãî ?úåàìî úåìâò éúù ìò øáãì øùôà éà òåãî - êë åà êë
éî ïéá éúåáøú-éðçåø çéù-åã ïëúéé àì éøäù ?úøçàä ìù äúåàìîá úåçéôá äìéçúëìî
.åúàöøäá æåò ñåîò éøáãë ,äàìî åúìâòù äæì ä÷éø åúìâòù

úéùåðàä úåáøúä úøéöé úà àèáì íéàá ,íééðøîåç íééçî ìéãáäì ,íøå÷îá ,çåø ééç
ìùî .åîåé÷ì úéìëúå íééîùâä åééçì ïëåúå úåòîùî ïúåðä íãàä-çåø éøô ,äéúåøåãì
ïàå'öñ ìáçáù åãâð'ö øéòá ÷åùá áåçø ïø÷á áùåé äéäù ãåøî éðò ìò øôñî ÷éúò éðéñ
íò .(éðéñ òáèî) ïàåé åãéá ïúðå åéìò ìîç ,ä÷åçø õøàî øééú åãéì øáò .úåáãð õá÷îå
øúúñä .ïàåé åúåàá ïöá÷ä äùòé äî øøáì èéìçäå åúåðø÷ñ øééúá äøøåòúð ,ïë äùòù
äéðùä úéöçîáå ,æøåà úðî äð÷ ïàåéä úéöçîá .ïëåãì ùâéð ïöá÷äù äàøå áåçøä úðéôá
äúéä úçà äðè÷ òáèî :åìàùå ïöá÷ä ìà ùâéð ,øééúä ÷ôàúä àì .äôéå íåãà çøô äð÷
ìëÌåàù éãë àåä æøåàä" ,ïöá÷ä åì áéùä ,"äàø" ?çøô ìò úæáæéá äúéöçî úàå ,êãéá
."äøåáòá úåéçì äøèî éì äéäúù éãë - çøôäå ,úåéçìå óéñåäì

úåøôñä úáäàá íéàèáúî åìà .íééðçåøä íäééç àéä çøôä ìùîáù ä÷éèúñàäù ,íéùðà ùé
íä íäì çåøä ééç íä úòãäå òãéäù - ùé .ìåçîäå ìåñéôä ,ä÷éñåîäå øåéöä ,ïåøèàéúäå
éçä íò íâ ìáà ,àåä øùàá íãà ìë íò ÷ãöå ãñçå áåè úééùò ,øñåîä ééç - íéøçà .íéäîë
áåèøå÷ úåçôì ùé ,íãàä éðá ,åðúéáøîá .äáéáñä úåëéàå óåðä úøéîùå ,çîåöäå ,òáèáù
ø÷éòá íä åðéðéá íéìãáää .åðéðî àìù íéøçàå ,äìàä íéîåçúäî ãçà ìëáù úåéðçåøä ïî
øéùòä çåøä íìåòì âøåç ïá åððéà åììä íéîåçúä ïî ãçà óà ìáà ,úåéöøåôåøôáå íéùâãá
.ïååâîäå

àìå ,úåéðçåøä ìë àì éàãååá ìáà ,äéâåñì úéúãä äðåîàá íâ ,ïáåîë ,äééåöî úåéðçåø
úåéðçåøä ïî ÷åçøä ,ïçìåô ãàî äáøä íâ ùé ,úàæ úîåòì ,úãá .êì äøñçä åæ çøëäá
íãàä ìù íééîùâä åééçá íâ íéøöî éìá ïåèìù úãä äèìù íäáù íéîéá .áøòîî çøæî ÷åçøë
ìù íúåçúôúä éðååéë úà íâ íãàì áéúëäì éúãä ãñîîä éâéöð åñéð ,íééðçåøä åééçá íâå
åæ äðååëä .úåôå÷ú ïúåàá íúñéôú úà åîìäù úåðåîàäå úåðéøè÷åãä éô ìò ,åìù çåøä ééç
ìù äúåù÷òúä äòåãé áèéä .úéùåðàä çåøä ééç úåçúôúäì õòåøì ,íéáø íéø÷îá ,äúéä
.ùîùä úà ááåñä øåãë àéä õøàäù äãáåòá øéëäìå áøñì úéøöåðä äééñðëä

ùé úåðåøúô åìéà .äøåîâ úåèù àéä ,"äøåúá éåöî ìëä" éë ,éãøçä óéèîä ìù åúðòè
,ä÷éèðâì ,äéîéëåéáì ,úéèéìðàä ä÷éèîéúîì ,åðéîé ìù äàåôøä éëøåöì äøåúá
äìòé íàä ?äøåúá éåöî äìà ìëî äî ?íéøçà íéáø íéîåçúìå ,äéâåìåàéâì ,äéöåìåáàì
ìåâãä éãåäéä àôåøä ,í"áîøä ìù åéúåèéùá íéìåç éåôéø êøåöì íåéä ùîúùäì êúòãá
?íåéä åðáø÷á éç åì ïëãòúäì êéøö äéä àì åîöò àåä íàä ?åúòùá

òãéä úîøá úåøãøãéää úà (27.8.97 áéøòî) øîàîá øàúî úøåô òùåäé 'ôåøô ïåéøåèñéää
úàå íééðéòøâä íéøÌåëä úà" :äëìä úðéãîì ,äìéìç ,êåôäú íà ìàøùé úðéãî òéâú äéìà
ìò àôøð úåðåùä úåìçîä úàå ,'úéùàøá' øôñ ìù ä÷éñôä éô ìò ìéòôðå äðáð äáëøîä ÷ðè
ïéá éãåñé ìãáä ùé éë ,åòá÷ù ,íéðáøä éøáãî äáåàùä úéøìå÷ìåîä äéâåìåéáä úåãåñé éô
."ì"ø ,"íééåâ ìù íôåâ ïéáì íéãåäé ìù íôåâ

äæ êøåöì ùîúùî äéäå ,äøåúá éåöî ìëäù íéúôåîáå úåúåàá åäùéî êì çéëåä íâ åìå
éåöîä úà úåìâì ïîæ åì ùøãðù àìà ,"äá àìåëã äá êåôäå äá êåôä" úîñøåôîä äàùéì÷á
øùôàù øáã ìù åôåñá çëååéäì éãë úåøåã-éøåã ìù äæ ïîæ êúåùøì ãîåò íàä ,äá
?úéòèåäù

ìà åìéôòäù íä íéìåâã íéãåäé ,òãîì úéãøçä úåãäéä ìù àùðúîä äñçéå äúåéðåöé÷ úåøîì
ìø÷å ,íãàä ùôð ø÷çá ãéåøô ãðåîâéæ ,òãîá ïééèùééà èøáìà êë .úéîìåòä úåáøúä úâñô
.úéúåáøúä-úéòãîä åúçéøô úôå÷úá åà åéøåòðî éúã äéä àì íäî ùéà .äøáçä éòãîá ñëøî
úùåìù åì ,äøáçä éòãîå íãàä ùôð éòãî ,íé÷ééåãîä íéòãîä éðô íåéä åéä äî êîöòì øàú
ø÷çîá àìå ,"ììåë"áå äáéùéá úåôéä íäéúåðù áèéî úà íéìáî åéä åììä íéìåâãä íéãåäéä
!úåàèéñøáéðåàá éòãî

ãåîéì úåðù áééçî éúøáç åà éúã ,éúåáøú ,éòãî âùéä ìëå ìãâå êìåä åðéîéá òãéä
,éãøçä óéèîä êúåà êùåî äéìàù äøåúä ,úéãåäéä úãä úøåú íâ .úåáøå úåëåøà úåñðúäå
àøæò ïáà ,ñåì÷ðåà éùåøéô ,ô"òáù äøåúå áúëáù äøåú - ãåîéì ìù úåáø íéðù úáééçî
úåãìåú ,éù úçðî ,äðè÷ úøåñîå äìåãâ úøåñî ,ø÷é éìëå åðøåôñ ,íéøåèä ìòá ,ï"áîøäå
éã ìàåîù 'øì äòîãä íçìå ìàåîù úøâà ,ïåéö úãåöîå ãåã úãåöî ,á÷òé úåãìåúå ïåøäà
é"ùø éùåøéô ,äô-ìòáù äøåúä äáåúë äá úéîøàä äôùä ãåîéì ,ïúðåé íåâøú ,àãéæåà
,ì"æç úåñøéâ ,ñ"ùä úøåñî ,äëìä çøåàå íéðåéò ,ùãç ùåøéô ,äãâàå úåéðùî ,úåôñåúå
,æðëùàáå äéìèéàá ,ãøôñá ø÷çîäå øñåîä úåøôñ ,íäéúåøåãì äëìää é÷ñô ìë ,êåøò ïçìùä
íéðù äîë - úåðåùä äéúåôå÷úì úåãäéä éðåàâ øàùå ,÷"ãøäå ò"áàøä ,í"áîøä éáúë
äìëùä ,úåáøú ,òãîì êðîæ ùéã÷äì ìëåúù úðî ìò ,øéòö íãà ,êéãéá ,àåôà ,úåðåúð
?íééãøçä íéììëä éô ìò äøåú ãåîìì íâ úòá äáå ,úéòåö÷î äøùëäå úéììë

éðá úééçîìå êúééçîì ÷åñòú åá òåö÷îäå ,íéðååâîäå íéðåùä äéôðòì úåáøúä ìò øåúéå
êúåà äìùîù äééìùàä øåáòáå ,òâø ìù úåðø÷ñ ìò íìùúù éãî ø÷é øéçî äéäé êúçôùî
,àìîäå áçøä íðáåîá çåøä ééç ìò äøåúä íìåòì ùéù ,ìåëéáë ,ïåøúéá ,øðåéñéîä
íéàé íðéà "úåðáøä úà àðùå äëàìîä úà áäà" ì"æç éøáã íàä .åì äöåçî êéðôá íéçåúôä
?êì íâ

,òãåé éî .ìùîì ,úåðîàá ÷åñòì äðéîàî ìò úãä äøñàù øåñéàá úåãäéä äîìéù ãáë øéçî
ìñô êì äùòú àì" éååéöä àìîìà éãåäéä íòä éðá áø÷î íéàöåé åéä íéìñôå íéøééö äîë
íåçúë ä÷éèúñàä ìù úéìàèåè äìéìùì - ÷åãéö àìì - áçøúäù ,(4 ,'ë úåîù) "äðåîú ìëå
éîéá íéìéìàä úãåáò úà íéìñôä åàèéá ãåò ìë !éãåäéä íãàä ìù úåáøúäå çåøä ééçá
øåéö ìò äìà åðéîéá øåñàì íòè äî íìåà .úéúã äðéçáî øåñéàì ÷åãéö íúñä ïî äéä ,íã÷
ìù åúôéàùì "âééñî íéðôì âééñ" úôñåäá ùé ïåéâä äæéà ?úåéúã ïðéàù úåøèîì ìåñéôå
ìù åúåôéôé" èôùîì ùé ÷åãéö äî ?åéáâì ,äá ùéù çåøä úåîîåøúä ìàå äôéä ìà íãàä
?íäéðá úà åá äøéùòî úåðîàäù éôåéä ïî íéðäðù ,íéîòì éàðâ ìù éåèéáë "úôé